O incrible lugar de Santa Mariña de Augas Santas

O que vos traio hoxe é un dos sitios máis máxicos e incribles que coñezo. Non está en Roma, nin en Londres, nin en ningún lugar remoto. Está nunha paraxe fermosísima, no concello de Allariz, provincia de Ourense. A  parroquia chámase Santa Mariña de Augas Santas, e é unha caixa de sorpresas. Fun por primeira vez hai uns anos, co propósito de ver a súa igrexa románica. Ao chegar, marabilloume que nunha aldea tan pequena puidese haber unha igrexa tan fermosa; pero cando empecei a arrodeala, aínda me impresionou máis todo o que a acompañaba: uns temibles cans de pedra defendendo a rectoral, e un carballo enorme que me deixou preguntándome se sería máis antigo que a propia igrexa.

Falando cun veciño, contoume que o "importante" (¿?) non estaba aquí, senón a algo máis de medio quilómetro, baixando por un camiño moi antigo, que atravesa un bosque. Alí atoparíame, dicía el, unha igrexa moi antiga que nunca se rematou, e dentro da cripta (soterrada, claro) unhas tumbas moi vellas, unha fonte de auga e un forno. E que por iso a chamaban "Basílica dos Fornos". Por un momento, pensei que me tomaban o pelo. Así que... Aló fun!

No plano, sinalo de negro o camiño que seguín. Ao pouco de meterme no sendeiro, as casas desapareceron, o bosque foise pechando, e empecei a sentir que me metía nun sitio especial: rodeiras de carros cicatrizaran nas rochas, a luz do sol apenas traspasaba a vexetación e o único ruído que se oía era o dunha natureza exultante, tal e como escoitaredes no vídeo final.

Ata que cheguei a unha rocha con dous furados do tamaño dun puño, e unha pedra facendo de asento. Alí, a vexetación abríase, e divisábanse xa os muros da "Basílica dos fornos". Foi nesa rocha, precisamente, na que atopei a un vello co que, falando, empecei a armar o puzle de todas estas pezas. Contoume que nos arredores había un castro (castro de Armeá). Que nel se atoparan xoias e pedras labradas, imitando a torsos de guerreiro. E que tamén estiveran alí os romanos, porque na aldea de Armeá (botade unha ollada ao plano), aínda había pedras dos romanos nas casas. Que...? Non o credes...? Pois abride ben os ollos:

E que, precisamente no tempo no que os romanos estiveran alí, unha tal Mariña (a santa, que dá nome á parroquia) negárase a acceder aos desexos carnais dun gobernante romano, polo que este a castigou inflixíndolle mil dores e penas, que a muller aguantou estoica sen dar o brazo a torcer. Unha deles consistiu en queimala nun forno (ollo: o forno da basílica que imos ver!), pero San Pedro apareceu e sacouna por un furado do teito. Precisamente os furados coma puños que había naquela rocha, foran feitos polas patas do cabalo de San Pedro, segundo a lenda. Ao final, foi decapitada. A cabeza caeu ao chan dando tres botes, e de cada un deles brotou unha fonte de auga. O martirio e o miragre, fixérona santa venerada no lugar ata hoxe. Quedei alucinado... E vos?

Resumindo: un bosque, un camiño antigo, un castro, presencia romana, e unha igrexa medieval que nunca chegou a rematarse, pero na cripta da cal hai algo moi raro, entre o cal atopamos un forno cun furado no teito. A zona ten tanta chicha arqueolóxico-histórica, que é moi difícil interpretala. O que é seguro é que a lenda da santa explícase como un intento por cristianizar un lugar no que seguramente había un culto moi antigo, probablemente castrexo, do que se gardaba recordo. Todo o que o templo (cristiano, claro) quixo pechar na súa cripta, era un símbolo dalgo antigo e importante, anterior ao propio cristianismo. Cubrilo, era gañalo. Por algún motivo, a igrexa, que é do século XII-XIII, nunca se puido rematar. E hoxe o misterio está aberto aos ollos dos que se atreven a baixar a aquel lugar...


Atrevédesvos a acompañarme no vídeo?

E aínda que non o creades, aínda quedan cousas no tinteiro acerca deste lugar... Espero que vos gustase. Así, outro día poderemos falar delas.